|
Wetenschappelijk onderzoek
Vertraagde auditieve feedback bij de beHANDELing van stotteren: cliënten als consumenten (Door : Prof. J. Van Borsel Universiteit Gent).
Het is al langer gekend dat personen die stotteren vloeiender praten wanneer ze spreken onder vertraagde auditieve feedback en in verschillende therapie programma’s wordt vertraagde auditieve feedback dan ook gebruikt als een middel om vloeiende spraak te bekomen bij aanvang van de therapie.
Vroeger waren toestellen om de auditieve feedback vertragen vrij groot en alleen bedoeld voor gebruik in een laboratorium setting. Tegenwoordig zijn meerdere kleinere toestelletjes op de markt die gebruik toelaten in alledaagse situaties. Er werd zelfs al een toestel ontworpen ter grootte van een hoor apparaatje dat achter of in het oor kan gedragen worden.
De toenemende beschikbaarheid van toestelletjes voor vertraagde auditieve feedback zal in de toekomst mogelijk de rol van de logopedist wijzigen. Naast het verstrekken van traditionele stotter therapie zal de logopedist ook advies moeten kunnen geven aan cliënten die door de aanschaf van een toestelletje voor vertraagde auditieve feedback hun stotterprobleem wensen aan te pakken.
Over het effect van vertraagde feedback bij gebruik buiten een klinische setting en over het effect op langer termijn is echter weinig gekend. Daarom werd recentelijk een onderzoek opgezet. Bij 9 volwassen stotteraars werd nagegaan wat het effect was op hun spraakvloeiendheid wanneer ze met slechts minimale begeleiding gedurende drie maanden een toestelletje voor vertraagde feedback gingen gebruiken.
Bij aanvang van het experiment werd de spraakvloeidendheid gemeten met en zonder vertraagde feedback in verschillende spraaktaken. Daarna konden de proefpersonen gedurende drie maanden vrij gebruik maken van een toestelletje voor vertraagde feedback. Hoewel de proefpersonen vrij konden experimenteren met het toestel, werd hun wel gevraagd regelmatig te oefenen. Ze moesten het toestel dagelijks gebruiken bij vijf minuten monoloog, vijftien minuten conversatie en vijf minuten hardop lezen. Daarenboven moesten ze wekelijks twee telefoongesprekken voeren met gebruik van het toestel. Of er inderdaad geoefend werd, werd ook regelmatig gecontroleerd door een van de onderzoekers.
Na drie maanden werd de spraakvloeiendheid opnieuw gemeten. Bij aanvang van het experiment bleek dat de proefpersonen significant meer stotterden zonder vertraagde auditieve feedback dan met vertraagde auditieve feedback. Na drie maanden was er geen verschil meer tussen beide condities. Ook zonder vertraagde auditieve feedback was de spraak nu veel vloeiender. In tegenstelling tot wat wel eens gevreesd wordt, was er geen gewenningseffect opgetreden. Ook na drie maanden bleef het vertragen van de auditieve feedback werkzaam. Hoewel het stotteren bij de proefpersonen niet volledig verdwenen was, waren de deelnemers over het algemeen zeer positief over hun ervaring. Meerdere proefpersonen rapporteerden bijvoorbeeld dat ze nu niet langer bang waren om te telefoneren, wat nochtans een van de moeilijkste spreeksituaties is voor stotteraars.
Of nog langer gebruik van vertraagde auditieve feedback tot nog vloeiender spraak kan leiden, is momenteel niet duidelijk. Ook is niet duidelijk hoe vaak er minstens moet geoefend worden om een zeker effect te hebben. Alle proefpersonen van het huidig onderzoek oefenden ruimschoots meer dan hun was gevraagd. Bij het oefenen gebruikten de proefpersonen meestal een vertragingstijd tussen de 90 en 150 milliseconden. Andere onderzoekers rapporteerden andere vertragingstijden als de meest ideale. Ook op dit punt is verder onderzoek aangewezen.
In ieder geval mag men stellen het gebruik van een toestelletje voor auditieve feedback kan resulteren in betere spraak, ook als er slechts minimale begeleiding is door een logopedist. Overigens vonden de deelnemers aan het experiment wel dat begeleiding van de logopedist wel zinvol is, onder andere naar motivatie toe bij het oefenen.
Een nadeel blijft voorlopig ook dat de meeste toestelletjes voor vertraagde auditieve feedback toch nog steeds te veel opvallen om in alle situaties te gebruiken. Verdere ontwikkeling van de toestelletjes die achter of in het oor kunnen gedragen worden, is dan ook wenselijk.
Prof. J. Van Borsel Universiteit Gent
Neem contact met ons op voor meer informatie
|
